در میان هیاهوی زائران و نوای مداحی در خیابانهای اطراف حرم امام حسین(ع)، گروهی از ناشنوایان و کمشنوایان از شهرهای مختلف ایران، بیآنکه صدایشان شنیده شود، با زبان اشاره تعزیه و نوحه اجرا میکنند و همزمان، دوشادوش دیگر خادمان به زائران اربعین خدمت میرسانند.
به گزارش ستاد خبری کمیته فرهنگی اربعین؛ گوشهای از خیابانهای اطراف حرم امام حسین(ع)، گروهی از ناشنوایان و کمشنوایان از شهرهای مختلف ایران دور هم جمع شدهاند تا به شیوه خود، پیام عاشورا را روایت کنند. گروهی که شاید صدایشان شنیده نشود، اما حضورشان در میان جمعیت، توجه بسیاری از زائران عراقی و ایرانی را به خود جلب کرده است.صدای مداحی در فضای موکب پیچیده است اما چند قدم آنطرفتر، گروهی از جوانان با حرکت دستها، نگاهها و هماهنگی بدنهایشان، همان نوحه را به زبان اشاره اجرا میکنند.
برخی از آنان توان سخن گفتن ندارند و صدایی از حنجرهشان شنیده نمیشود، اما دستانشان روایتگر مصیبت کربلاست.زائران عراقی که ابتدا با کنجکاوی از کنار جمع عبور میکنند، آرامآرام میایستند.
حلقهای در اطراف گروه شکل میگیرد و نگاهها به دستانی دوخته میشود که بدون کلام، نام حسین(ع) را فریاد میزنند. مداحی از بلندگو پخش میشود و ناشنوایان با زبان اشاره، واژه به واژه آن را برای حاضران ترجمه میکنند. روایتی که برای فهمیدن آن، نیازی به شنیدن نیست.در میان جمع، محمد، جوان ۲۲ ساله کمشنوا، با لبخند میگوید: «دوست دارم برای امام حسین(ع) کاری کرده باشم.» جملهاش کوتاه است، اما حضورش در این مسیر، روایت دیگری از عشق به سیدالشهداست که محدود به شنیدن، سخن گفتن یا تواناییهای ظاهری نیست.
اعضای این گروه ۶۰ نفره که تعدادشان به ۹۰ نفر هم می رسد از استانها و شهرهای مختلف کشور به کربلا آمدهاند.
برخی نخستینبار است که در این مسیر قدم گذاشتهاند و برخی دیگر سالهاست که در ایام اربعین، خود را به موکب میرسانند. بعضی از آنان حتی مسیر را پیاده طی کردهاند تا در جمع خادمان امام حسین(ع) حضور داشته باشند.
زینب سادات کمشنواست و اولین بار است به زیارت آمد. می گوید اگر سعادت نصیبمشود زائر هرساله خواهم بود.
برنامههای این گروه تنها به اجرای سرود و مداحی با زبان اشاره محدود نمیشود. تعزیهخوانی بیکلام، اجرای برنامههای هنری و فرهنگی و روایت واقعه عاشورا از دیگر بخشهای فعالیت آنان است.
در اجرای تعزیه، خبری از دیالوگ و صدای بازیگران نیست اما حرکات، چهرهها و زبان بدن، آنچنان مصیبت کربلا را به تصویر میکشد که بسیاری از تماشاگران را متاثر میکند.یکی از خادمان موکب میگوید: «وقتی این بچهها تعزیه اجرا میکنند، شاید صدایی از آنها شنیده نشود، اما مصیبت سیدالشهدا را با رفتار و نگاهشان به دل مردم میرسانند. خیلیها بعد از دیدن اجرای آنها اشک میریزند.»
او میگوید: «آن سال، نزدیک به ۸۰ زائر ناشنوا همراه خانم کیانی بودند و جایی برای استقرار نداشتند. فضای حسینیه هنوز کامل نشده بود، اما آنها را پذیرفتیم. تصور میکردیم شاید به دلیل شرایطشان، توان کمتری برای کار داشته باشند اما از همان سال اول، پا به پای خادمان و حتی بیشتر از بسیاری از آنها فعالیت کردند.»به گفته او، ناشنوایان در سالهای بعد نهتنها مهمان موکب نبودند، بلکه به بخشی از خادمان آن تبدیل شدند که بدون نیاز به توضیح برای انجام کارها پیشقدم میشوند.مطلبی میگوید: «یکبار کافی است کاری را به آنها توضیح بدهیم. سال بعد که برگردند، همان کار را به بهترین شکل انجام میدهند. آشپزی میکنند، داربست میبندند، کارهای فنی و برقکاری انجام میدهند، در بارگیری و تخلیه کمک میکنند و شبها که موکب خلوت میشود، خودشان سراغ نظافت میروند.»
در این موکب، ناشنوایان نه بهعنوان افرادی نیازمند مراقبت، بلکه بهعنوان خادمانی توانمند و مسئولیتپذیر شناخته میشوند؛ کسانی که آمدهاند خدمت کنند، نه اینکه تنها خدمات دریافت کنند.فاطمه برونکیانی، مسئول گروه ناشنوایان استان خوزستان و مواکب سراسر کشور، میگوید این گروه بهصورت یک شبکه جهادی فعالیت میکند و اعضای آن در ایام محرم و اربعین، به شکل خودجوش از شهرهای مختلف گرد هم میآیند.او میگوید: «بسیاری از این دوستان در حوزههای هنری، فرهنگی، فنی و مهارتی نخبه هستند و هر کاری که یک فرد عادی بتواند انجام دهد، آنها هم توان انجامش را دارند. فقط انتظارشان این است که تواناییهایشان دیده شود و جامعه بداند تفاوتی میان آنها و دیگر خادمان وجود ندارد.»
در خیابانهای اطراف حرم، جمعیت همچنان در حرکت است؛ زائرانی که از کشورهای مختلف آمدهاند و هر کدام به زبانی سخن میگویند. اما در میان این همه زبان، گروهی از ناشنوایان با زبان اشاره، پیامی مشترک را روایت میکنند؛ پیامی که نه به صدا وابسته است و نه به واژه.آنان در کنار خدمترسانی به زائران، با دستانشان نوحه میخوانند، با نگاهشان تعزیه اجرا میکنند و با تلاششان نشان میدهند که در مسیر نوکری امام حسین(ع)، محدودیت معنایی ندارد.اینجا، در میان ازدحام زائران اربعین، صدایی شنیده نمیشود؛ اما شاید یکی از رساترین روایتهای عاشورا، همینجا و با دستان کسانی شکل میگیرد که بیصدا، برای حسین(ع) خدمت میکنند.
